Wab: meer rechten voor oproepkrachten?

De Wet arbeidsmarkt in balans (Wab) treedt per 1 januari 2020 in werking. Deze wet moet zorgen voor meer evenwicht op de arbeidsmarkt tussen vaste en flexibele arbeidscontracten. In een reeks van zes blogs lichten wij toe wat deze wet inhoudt en wat de gevolgen hiervan zijn. 

In de eerste blog is de verruiming van de ketenregeling behandeld.
De tweede blog ging over de wijziging van de transitievergoeding.
In de derde blog gingen we in op de invoering van een nieuwe ontslaggrond.
Deze vierde blog gaat over de wijzigingen met betrekking tot oproepkrachten.

Wat is een oproepkracht?

Een oproepkracht is een werknemer die flexibel ingezet wordt binnen een bedrijf. Deze werknemer heeft geen vaste uren, maar wordt opgeroepen als dat nodig is. Daarnaast heeft een oproepkracht een variabel salaris, afhankelijk van het aantal gewerkte dagen. Oproepkrachten bevinden zich dus in een kwetsbare situatie.

Huidig recht bij oproepovereenkomst

Als een oproepkracht een oproepovereenkomst is aangegaan met de werkgever, hoeft de oproepkracht pas arbeid te verrichten als hij daarvoor door de werkgever wordt opgeroepen. In beginsel is de oproepkracht verplicht gehoor te geven aan een oproep, ongeacht hoe lang van te voren deze oproep plaatsvindt. Oproepkrachten hebben wel recht op een minimale looncompensatie; voor iedere oproep van minder dan drie uur, hebben zij aanspraak op ten minste drie uur loon. Daarnaast geldt het rechtsvermoeden van de arbeidsomvang. Heeft een arbeidsovereenkomst tenminste drie maanden geduurd, dan geldt het vermoeden dat de bedongen arbeid per maand een omvang heeft gelijk aan de gemiddelde omvang van de arbeid in de drie voorafgaande maanden. Het aantal oproepkrachten dat gebruik maakt van deze rechtsbescherming is gering.

Wijziging rechten oproepkrachten

De Wab bevat een aantal wijzigingen die de rechtspositie van oproepkrachten moet versterken, zodat nodeloze permanente beschikbaarheid en langdurige inkomensonzekerheid wordt voorkomen:

  • Oproepkrachten zijn niet verplicht gehoor te geven aan een oproep als zij niet tenminste vier dagen van tevoren zijn opgeroepen. De termijn van vier dagen kan bij cao worden verkort, mits minimaal één dag (24 uur) resteert.
  • Als het werk in deze periode alsnog (deels) wordt afgezegd door de werkgever of als de oorspronkelijke oproep in deze periode wijzigt naar andere tijdstippen, dan behoudt de oproepkracht zijn recht op loon.
  • De opzegtermijn die de oproepkracht in acht moet nemen wordt verkort van één maand naar vier dagen, of een eventuele kortere termijn volgens de cao.
  • Werkgevers worden verplicht om, steeds als de arbeidsovereenkomst twaalf maanden heeft geduurd, oproepkrachten een aanbod doen voor een vaste arbeidsomvang (‘vastklikregeling’ genoemd). Dit aanbod moeten zij baseren op het gemiddelde aantal gewerkte uren in de voorgaande twaalf maanden. De oproepkracht hoeft dit aanbod niet te accepteren. 
In de wet wordt daarnaast een definitie ingevoerd van de oproepovereenkomst. De oproepovereenkomst wordt gedefinieerd als de overeenkomst waarbij de omvang van de arbeid niet is vastgelegd als één aantal uren per tijdseenheid van ten hoogste een maand of ten hoogste per jaar én de werknemer geen recht heeft op loon als hij niet gewerkt heeft.
 

Nul-urencontracten en min-max contracten zijn evident oproepovereenkomsten. Bij deze overeenkomsten geldt immers dat de oproepkracht geen duidelijkheid heeft over de arbeidsomvang, wat onzekerheid veroorzaakt over het inkomen en de uren waarop gewerkt moet worden.

Arbeidsovereenkomsten met oproepmogelijkheden vanwege (vergoede) aanwezigheids-, bereikbaarheids- of consignatiediensten (ook wel piketdiensten of wachtdiensten genoemd) vallen niet onder de definitie van een oproepovereenkomst.

Uitzonderingen oproepovereenkomst

Er is een mogelijkheid om bij cao of lagere regelgeving af te spreken dat de verplichtingen om bij wijziging van de oproep loon te betalen, en om na een jaar een contract met vaste arbeidsomvang aan te bieden, niet gelden. Dit is alleen van toepassing bij functies die gedurende een periode van maximaal negen maanden per jaar uitgeoefend kunnen worden, vanwege klimatologische of natuurlijke omstandigheden. Denk hierbij aan functies in de land- en tuinbouw en de horeca sector. Hier zijn werkgevers vaak aangewezen op flexibele arbeid, vanwege de aard van het werk. Vooralsnog is er - vreemd genoeg - geen wettelijke uitzondering voor scholieren en/of studenten die het hele jaar een bijbaantje als oproepkracht hebben.

Overgangsrecht

De nieuwe regelingen treden vanaf 1 januari 2020 in werking. Er zullen op dat moment werknemers zijn die al langer dan twaalf maanden op basis van een oproepovereenkomst werken. Voor deze situatie is een overgangsbepaling opgenomen. Deze bepaling zorgt ervoor dat de werkgever binnen een maand na inwerkingtreding (dus uiterlijk 31 januari 2020) een aanbod voor een vaste arbeidsomvang moet doen.

Gevolgen Wab voor werkgevers

Werkgevers moeten in 2019 al rekening houden met het inzetten van oproepkrachten en kunnen er vanuit strategisch oogpunt bijvoorbeeld voor kiezen om de oproepkracht de laatste maanden van 2019 minder op te roepen, zodat de gemiddelde arbeidsomvang lager wordt.

Let op! Als je als werkgever verzuimt een aanbod te doen voor een vaste arbeidsomvang na twaalf maanden, dan heeft de oproepkracht aanspraak op loon over de genoemde gemiddelde arbeidsomvang.

Heb je nog vragen over de oproepovereenkomst, neem dan vooral contact met ons op. Wij helpen je graag verder.

Lees ook de vijfde blog over payrolling.

Zelf een arbeidsovereenkomst opstellen of beëindigen?

In onze documentenshop vind je modellen waarmee je zelf diverse arbeidsovereenkomsten kunt opstellen of beëindigen.

Ik wil meer informatie ontvangen over dit onderwerp

Vul hier je naam in

Vul hier een geldig telefoonnummer in (Voorbeeld 0612345678, zonder spaties of tekens)

Ongeldige invoer

Opmerking (optioneel)

Ongeldige invoer

Simone van Dijk

Simone van Dijk

Juridisch adviseur
Deel dit artikel
Accepteer marketing-cookies om dit artikel te kunnen delen.

Ik wil meer informatie ontvangen over dit onderwerp

Vul hier je naam in

Vul hier een geldig telefoonnummer in (Voorbeeld 0612345678, zonder spaties of tekens)

Ongeldige invoer

Opmerking (optioneel)

Ongeldige invoer